POPRAWA INTERPRETACJI

images (2)

Poprawka interpretacyjna T. Wojciechowskiego bezpośrednio ustala no­wy „fakt historyczny” w zakresie sądów religijno-moralnych żywionych przez Anonima i jego współczesnych oraz rekonstruuje pewien fakt, po­wiedzmy: „kronikarski”, jako że wyrażony on został przez tego kronikarza, fakt ów polega na tym, że pewien określony pomazaniec (świecki Bo­lesław Szczodry) ukairał cieleśnie określonego innego pomazańca (koś­cielnego biskupa Stanisława) i oczywiście fakt ten różny jest dla Anonima od faktu, że określony chrześcijanin (Szczodry) ukarał cieleśnie określonego innego chrześcijanina (Stanisława). Przejawem tej różnicy między obydwoma faktami jest okoliczność, że pierwszy z nich jest (dla Anonima) neutralny aksjologicznie (bardziej szczegółowo: moralnie), dru­gi natomiast jest negatywny aksjologicznie. Okoliczność owa zadecydo­wała, że właśnie fakt pierwszy został odnotowany. Co więcej jednak, w ramach wierzeń Anonima zło wyrządzone spotyka się zawsze z karą, w tym przypadku spadła ona na sprawcę zła Szczodrego. O to mniej więcej chodzi w przytoczonym tu jego komentarzu. Jaka tedy zasada zadecydowała o wyborze powyższego faktu kroni­karskiego, a także kolejnego faktu tego typu ucieczka i śmierć Szczod­rego, na koniec zaś o powiązaniu ich ze sobą? Można ją wyłuszczyć następująco: dany fakt podlega (kronikarskiemu) odnotowaniu, gdy jest aksjologicznie nieobojętny, lub przynajmniej gdy powoduje fakt aksjo­logicznie nieobojętny; wiązać należy takie fakty ze sobą zgodnie z ową relacją „powodowania”. Nie jest chyba potrzebne wykazywanie, że zasada nasza respektowana jest przez Anonima; może tylko warto zau­ważyć, iż ucieczka i śmierć Szczodrego jest dla Anonima, szczerze przy­wiązanego do władców Piastowskich, negatywnym aksjologicznie faktem, oraz to, że cielesne ukaranie Stanisława przez Szczodrego podwójnie (w, związku z powyższym) spełnia podaną wyżej zasadę selekcji faktów kronikarskich.

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply