HISTORYCZNE NAUKI O KULTURZE

images (1)

Ktokolwiek zetknął się z Rickertowską koncepcją „historycznych nauk o  kulturze” jako nauk stosujących takie pojęcia wyobrażające poszcze­gólne „fakty historyczne” oraz tak porządkujących owe fakty, że w jed­nym i drugim przypadku ma miejsce „odnoszenie do wartości”, zgodzi się z tym, że rozważana przed chwilą przez nas zasada, według której Anonim pisał swą kromkę, podpada pod ową koncepcję.Jednakże można twierdzić, że nie wszystkie fakty kronikarskie i nie wszystkie powiązania między nimi kwalifikują się jako fakty i powiąza­nia „historyczne”. Może tedy koncepcja Rickertowską trafna jest jako formuła kronikarstwa, ale nie zdaje adekwatnie sprawy z charakteru wszelkich badań historycznych?Wróćmy tu do badań T. Wojciechowskiego; do tej pory nie mieliśmy jeszcze okazji powiedzieć, jakie nowe „fakty historyczne” poza faktem uznania przez Anonima i jego współczesnych omawianego przed chwilą sądu normatywno-moralnego odsłoniła dokonana przez tego badacza interpretacja komentarza wyrażającego ów sąd. Otóż chodzi tu nie tyle o  nowe „fakty historyczne”, ile o nowe powiązanie takich faktów: uka­ranie cielesne biskupa Stanisława ostateczny upadek Szczodrego. Fakt pierwszy, w tej właśnie postaci, w jakiej został przedstawiony rzeczy­wiście (według T. Wojciechowskiego) przez Anonima, dlatego spowodo­wał fakt drugi, że powszechnie uznawana była norma, iż „nie powinien pomazaniec (świecki) karać cieleśnie pomazańca (kościelnego)”. Gdy więc ukaranie owo stało się powszechnie wiadome, Szczodry stracił wszelkie już oparcie, nikt bowiem już nie chciał partycypować w grzechu, jakie­go się władca ten dopuścił. Zmusiło go to do ucieczki na Węgry. Ostatecz­ny kres panowania Szczodrego nastąpił tedy w rezultacie tego, że taką a nie inną normę religijno-moralną uznawali jego poddani oraz tak a nie inaczej zakwalifikowali z punktu widzenia tej normy jego czyn.

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply